Chẩm chéo (hay chẳm chéo) là loại nước chấm gia vị truyền thống đặc trưng của dân tộc Thái vùng Tây Bắc Việt Nam, có vị cay nồng, thơm lừng mùi mắc khén, hạt dổi và rau thơm, dùng để chấm xôi, thịt nướng, rau luộc, rau sống, trái cây, giúp món ăn thêm đậm đà hương vị núi rừng. Thành phần không thể thiếu gồm muối, ớt, tỏi, mắc khén, hạt dổi, kết hợp với các loại rau thơm như húng lủi, rau mùi, lá chanh, được giã nhuyễn.
Đặc điểm và nguyên liệu chính
- Chế biến: Nướng ớt, tỏi, mắc khén cho thơm, sau đó giã cùng muối và các nguyên liệu khác.
- Nguồn gốc: Dân tộc Thái ở Điện Biên, Tây Bắc (Việt Nam) và Đông Bắc Thái Lan.
- Tên gọi: "Chẩm" (nước chấm) và "chéo" (hỗn hợp rau gia vị).
- Nguyên liệu cốt lõi:
- Mắc khén (hạt tiêu rừng).
- Hạt dổi (rang thơm).
- Muối, tỏi, bột ngọt.
- Rau thơm: Húng lủi, rau mùi, sả, lá chanh.
- Ớt
khô (nướng)
.
Công dụng và cách dùng
- Chấm: Xôi, các món luộc (thịt, măng), đồ nướng (thịt, cá), rau sống, trái cây chua (mận, cóc, xoài).
- Gia vị: Dùng làm gia vị ướp thịt.
- Món chua: Ăn như một món chua giải ngán.
Các loại chẩm chéo
- Chẩm chéo ướt: Dùng nguyên liệu tươi, xay nhuyễn, có độ ẩm cao, bảo quản ngắn ngày.
- Chẩm chéo khô: Dùng ớt khô, hạt dổi, mắc khén rang, giã với muối, có thể bảo quản lâu hơn.
